8 მარტს სხვადასხვა ქვეყნის მოქალაქეების თითქმის მთელი მსოფლიოს მასშტაბით
აღნიშნავენ. ამ დღეს აღნიშნავს ასევე გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია,
ზოგიერთ ქვეყანაში კი (მათ შორის საქართველოში დედათა დღეს 3 მარტთან
ერთად), ეროვნულ დღესასწაულადაა გამოცხადებული. ქალთა საერთაშორისო დღის
დაწესების იდეა პირველად მეოცე საუკუნის დამდეგს გაჩნდა. 1909 წელს,
ამერიკის სოციალისტური პარტიის დეკლარაციის საფუძველზე ამერიკის შტატებში
პირველი ქალთა ეროვნული დღე 28 თებერვალს აღინიშნა. 1913 წლამდე ამერიკაში
ქალთა დღეს თებერვლის ბოლო კვირა დღეს აღნიშნავდნენ. 1910 წელს
სოციალისტური ინტერნაციონალის შეხვედრაზე კოპენჰაგენში ქალთა დღის დაარსება
ქალთა მოძრაობის ღვაწლის დასაფასებლად და ასევე იმის საჩვენებლად,
ქალებისათვის არჩევნებში მონაწილების უფლების მინიჭბის მოთხოვნისადმი
მხარდაჭერის გამოსახატავად. კონფერენციის 100-მა მონაწილე ქალმა 17
ქვეყნიდან (რომელთა შორისაც იყო პირველი სამი ქალი, რომელიც ფინეთის
პარლამენტში აირჩიეს) ერთხმად მიიღო ეს შემოთავაზება, თუმცაღა კონკრეტული
თარიღი არ დაუდგენიათ. ამ გადაწყვეტილების შესასრულებლად 1911 წელს ქალთა
საერთაშორისო დღე ავსტრია, დანია, გერმანიასა და შვეიცარიაში 19 მარტს
აღინიშნა. ამ ქვეყნებში მილიონზე მეტმა ქალმა და მამაკაცმა მიიღო
მონაწილეობა მსვლელობებში, რომელთა მოთხოვნები ქალებისთვის არჩევნებში
მონაწილეობის უფლებისა და გადაწყვეტილების მიმღებ დონეებზე მათი რაოდენობის
გაზრდის გარდა, ქალებისთვის მუშაობის უფლების, პროფესიულ წვრთნის
საშუალებისა და სამუშაო ადგილზე დისკრიმინაციის აღმოფხვრას შეადგენდა.
1913-1914 წლებში რუსმა ქალებმა აღნიშნეს თავიანთი პირველი ქალთა
საერთაშორისო დღე 1913 წლის თებერვლის უკანასკნლე კვირა დღეს. რუსეთში
ქალთა დღის აღნიშვნა პირველი მსოფლიო ომის საფრთხის აცილებისათვის მებრძოლი
სამშვიდობო მოძრაობის ღონისძიებათა ფარგლებში მოხდა. მომავალ წელს ევროპის
სხვადსხვა ქვეყნებში ქალებმა 8 მარტს გამართეს მსვლელობა ომის
წინააღმდეგ.1917 წელს, მაშინ, როდესაც რუსეთის დროში ქვეშ მებრძოლი 2
მილიონი ჯარისკაცი დაიღუპა პირველი მსოფლიო ომის ბრძოლებში, რუსეთის
იმპერიის ქალებმა ისევ თებერვლის ბოლო კვირა დღე აირჩიეს გაფიცვისათვის
„პური და მშვიდობა". პოლიტიკური ლიდერები ეწინააღმდეგებოდნენ ამ გაფიცვას,
მაგრამ ქალებმა თავისი არ დაიშალეს. გაფიცვიდან ოთხი დღის შემდეგ მეფე
ჩამოაგდეს და დროებითმა მთავრობამ ქალებს არჩევნებში მონაწილეობის უფლება
მისცა. ეს ისტორიული კვირა დღე, როდესაც გაფიცვა გაიმართა დაემთხვა 23
თებერვალს იულიანური კალენდრით (რომელიც იმ ჟამად გამოიყენებოდა რუსეთში),
ხოლო გრიგორიანული კალენდრით ეს იყო 8 მარტი.ამ მოვლენათა შემდეგ ქალთა
საერთაშორისო დღე მსოფლიოს მასშტაბით დამკვიდრდა.
8 მარტი, როგორც
ქალთა დღე, ბევრ ქვეყანაში აღინიშნება. ოფიციალური დღესასწაული და
დასვენების დღე, საქართველოს გარდა, არის: ავღანეთში, სომხეთში,
აზერბაიჯანში, ბელორუსიაში, ბურკინა ფასოში, კამბოჯაში, ჩინეთში (მხოლოდ
ქალებისთვის), კუბაში, გვინეა-ბისაუში, კაზახეთში, ყირგიზეთში, ტაჯიკეთში,
თურქმენეთში, ლაოსში, მადაგასკარში, მოლდოვაში, მონღოლეთში, მონტენეგროში,
ნეპალში (მხოლოდ ქალებისთვის), რუსეთში, უგანდაში, უკრაინაში, უზბეკეთში,
ვიეტნამსა და ზამბიაში.
8 მარტს სხვადასხვა ქვეყნის მოქალაქეების თითქმის მთელი მსოფლიოს მასშტაბით
აღნიშნავენ. ამ დღეს აღნიშნავს ასევე გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია,
ზოგიერთ ქვეყანაში კი (მათ შორის საქართველოში დედათა დღეს 3 მარტთან
ერთად), ეროვნულ დღესასწაულადაა გამოცხადებული. ქალთა საერთაშორისო დღის
დაწესების იდეა პირველად მეოცე საუკუნის დამდეგს გაჩნდა. 1909 წელს,
ამერიკის სოციალისტური პარტიის დეკლარაციის საფუძველზე ამერიკის შტატებში
პირველი ქალთა ეროვნული დღე 28 თებერვალს აღინიშნა. 1913 წლამდე ამერიკაში
ქალთა დღეს თებერვლის ბოლო კვირა დღეს აღნიშნავდნენ. 1910 წელს
სოციალისტური ინტერნაციონალის შეხვედრაზე კოპენჰაგენში ქალთა დღის დაარსება
ქალთა მოძრაობის ღვაწლის დასაფასებლად და ასევე იმის საჩვენებლად,
ქალებისათვის არჩევნებში მონაწილების უფლების მინიჭბის მოთხოვნისადმი
მხარდაჭერის გამოსახატავად. კონფერენციის 100-მა მონაწილე ქალმა 17
ქვეყნიდან (რომელთა შორისაც იყო პირველი სამი ქალი, რომელიც ფინეთის
პარლამენტში აირჩიეს) ერთხმად მიიღო ეს შემოთავაზება, თუმცაღა კონკრეტული
თარიღი არ დაუდგენიათ. ამ გადაწყვეტილების შესასრულებლად 1911 წელს ქალთა
საერთაშორისო დღე ავსტრია, დანია, გერმანიასა და შვეიცარიაში 19 მარტს
აღინიშნა. ამ ქვეყნებში მილიონზე მეტმა ქალმა და მამაკაცმა მიიღო
მონაწილეობა მსვლელობებში, რომელთა მოთხოვნები ქალებისთვის არჩევნებში
მონაწილეობის უფლებისა და გადაწყვეტილების მიმღებ დონეებზე მათი რაოდენობის
გაზრდის გარდა, ქალებისთვის მუშაობის უფლების, პროფესიულ წვრთნის
საშუალებისა და სამუშაო ადგილზე დისკრიმინაციის აღმოფხვრას შეადგენდა.
1913-1914 წლებში რუსმა ქალებმა აღნიშნეს თავიანთი პირველი ქალთა
საერთაშორისო დღე 1913 წლის თებერვლის უკანასკნლე კვირა დღეს. რუსეთში
ქალთა დღის აღნიშვნა პირველი მსოფლიო ომის საფრთხის აცილებისათვის მებრძოლი
სამშვიდობო მოძრაობის ღონისძიებათა ფარგლებში მოხდა. მომავალ წელს ევროპის
სხვადსხვა ქვეყნებში ქალებმა 8 მარტს გამართეს მსვლელობა ომის
წინააღმდეგ.1917 წელს, მაშინ, როდესაც რუსეთის დროში ქვეშ მებრძოლი 2
მილიონი ჯარისკაცი დაიღუპა პირველი მსოფლიო ომის ბრძოლებში, რუსეთის
იმპერიის ქალებმა ისევ თებერვლის ბოლო კვირა დღე აირჩიეს გაფიცვისათვის
„პური და მშვიდობა". პოლიტიკური ლიდერები ეწინააღმდეგებოდნენ ამ გაფიცვას,
მაგრამ ქალებმა თავისი არ დაიშალეს. გაფიცვიდან ოთხი დღის შემდეგ მეფე
ჩამოაგდეს და დროებითმა მთავრობამ ქალებს არჩევნებში მონაწილეობის უფლება
მისცა. ეს ისტორიული კვირა დღე, როდესაც გაფიცვა გაიმართა დაემთხვა 23
თებერვალს იულიანური კალენდრით (რომელიც იმ ჟამად გამოიყენებოდა რუსეთში),
ხოლო გრიგორიანული კალენდრით ეს იყო 8 მარტი.ამ მოვლენათა შემდეგ ქალთა
საერთაშორისო დღე მსოფლიოს მასშტაბით დამკვიდრდა.
